Alın Payı Epilepsiyası

Alın Payı Epilepsiyası: Simptomlar, Diaqnoz, Müalicə və Proqnoz

Alın payı epilepsiyası (APE) fokal epilepsiyanın bir növüdür, yəni qıcolmalar beynin konkret bir hissəsindən—alın payından qaynaqlanır. Alın payı beynin hərəkət, qərarvermə və emosiyalarla əlaqəli sahəsi olduğu üçün bu növ epilepsiya bəzən diaqnostika və müalicə baxımından çətinlik yarada bilər.


Alın Payı Epilepsiyası Hansı Yaşda Başlayır?

Bu növ epilepsiya uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə (adətən 5–20 yaş arasında) başlayır, lakin daha gec yaşlarda da meydana çıxa bilər.


Alın payı epilepsiyasının bir neçə forması mövcuddur. Ən çox rast gəlinənlər:

• Nocturnal Alın Payı Epilepsiyası (NAPE): Qıcolmalar əsasən yuxu zamanı baş verir.
• Motor Qıcolmalar: Qol və ayaqlarda ani hərəkətlər, çırpınma və ya sürətli hərəkətlər.
• Davranış Dəyişiklikləri: Qışqırıq, aqressivlik və ya ani çaşqınlıq.


Alın Payı Epilepsiyasının Əsas Simptomları

• Ani, qısa qıcolmalar (adətən 30 saniyədən az davam edir).
• Bədən duruşunda və ya hərəkətlərdə qeyri-adi dəyişikliklər.
• Qışqırmaq, inilti və ya qeyri-adi səslər çıxarmaq.
• Yuxu pozğunluğu və gecə qıcolmaları.
• Qıcolmadan sonra çaşqınlıq, sərsəmlik hissi.


Risk Qrupuna Kimlər Daxildir?

• Ailəsində epilepsiya olanlar.
• Baş beyin travması, insult və ya infeksiyalar keçirmiş şəxslər.
• Anadangəlmə beyin qüsurları və ya şişləri olanlar.


Diaqnoz: EEQ Alın Payı Epilepsiyasında Əsas Rola Malikdir

Epilepsiyanı müəyyən etmək üçün EEQ (Elektroensefaloqrafiya) ən vacib testlərdən biridir. Alın payı epilepsiyası gecələr daha çox baş verdiyinə görə uzunmüddətli EEQ monitorinqi tələb oluna bilər.

Neçə Saatlıq EEQ Lazımdır?

• Standart EEQ 20–60 dəqiqə davam edir.
• Daha dəqiq diaqnoz üçün 24–72 saatlıq video EEQ məsləhət görülür.

Bundan əlavə, başqa diaqnostik testlər də tətbiq oluna bilər:

• MRT (Maqnit-Rezonans Tomoqrafiya): Beyin anomaliyalarını aşkarlamaq üçün.
• EMQ (Elektromioqrafiya): Hərəkət pozğunluqlarını istisna etmək üçün.

Alın Payı Epilepsiyasının Müalicəsi

Dərman Müalicəsi

Əsas müalicə antiepileptik dərmanlar (AEDs) vasitəsilə aparılır.
Lakin bəzi dərmanlar, məsələn, qabapentin və ya tiagabin, vəziyyəti daha da pisləşdirə bilər.

Cərrahi Müalicə

Əgər dərman müalicəsi effekt vermirsə, epileptik ocağın cərrahi yolla çıxarılması nəzərdən keçirilə bilər. Alternativ metodlar arasında vagus sinir stimulyasiyası (VNS) və dərin beyin stimulyasiyası (DBS) da var.

Proqnoz: Alın Payı Epilepsiyası Ömürlükdürmü?

Bu xəstəlik bəzi hallarda ömürlük ola bilər, lakin bir çox pasiyent düzgün müalicə ilə qıcolmaların qarşısını ala bilər. Nəticə əsasən xəstəliyin səbəbindən və müalicəyə cavab verməyindən asılıdır.

Dərmanlar Nə Qədər Müddət İstifadə Olunmalıdır?

Adətən, xəstələr bir neçə il ərzində dərman qəbul etməlidirlər. Əgər qıcolmalar 2–5 il ərzində tam nəzarətdə saxlanılarsa, həkim müalicəni tədricən dayandırmağı nəzərdən keçirə bilər.

Nevroloqa hansı tezliklə müraciət etmək Lazımdır?

• Əgər qıcolmalar idarə olunmursa, hər 3–6 ayda bir.

• Əgər vəziyyət stabil qalırsa, hər 6–12 ayda bir.

• Qıcolmalar olmasa belə, mütəmadi izləmə vacibdir.

Nevroloqun tövsiyəsi

Alın payı epilepsiyasının erkən diaqnostikası və müalicəsi həyat keyfiyyətinizi artırmağa kömək edə bilər. Əgər siz və ya yaxınlarınız naməlum səbəblərdən qıcolmalar, yuxu pozğunluqları və ya qəribə hərəkətlər varsa, vaxt itirmədən nevroloqa müraciət edin!

Dr. Nevroloq-epileptoloq Ülviyyə Quliyeva

Qəbula yazılmaq üçün əlaqə nömrəsi

+994 50 609 80 12

İş yeri: MediClub Kids

Epilepsiya Əleyhinə Beynəlxalq Liqanın (ILAE) 2011-ci ildən üzvü.

Boston Children's Hospitalda postdoctoral fellowship təhsili.

İnstaqram hesabı:

https://www.instagram.com/nevroloq_ulviyya_guliyeva/?hl=en